|
1)
Borçlarından dolayı bir işçinin maaşının ne kadarına haciz
konulabilir? |
|
1)
Borçlarından dolayı işçinin maaşının dörtte birine kadar haciz
konulabilir. Ancak, işçinin bakmak zorunda olduğu aile fertleri için
hakim tarafından takdir olunacak miktar, bu paraya dahil değildir. Bu
durum, nafaka borcu alacaklılarının haklarını ortadan kaldırmaz. |
|
2)
Bir işçinin borcundan dolayı eşinin maaşına haciz konulabilir mi? |
|
2)
Borçların şahsiliği prensibine göre, bir işçinin borcu için eşinin
maaşına haciz konulamaz. |
|
3)
İşçinin borçlarından dolayı o sırada kendisine ödenecek olan ihbar ve
kıdem tazminatına haciz konabilir mi? |
|
3)
İşçinin borçlarından dolayı işçinin çalıştığı işyerine İcra
Dairesinden ödeme emri gelmiş ve işverenden alacağı haklara haciz
konmuş ise, bu sırada işçiye ödenecek ihbar ve kıdem tazminatına da
haciz konabilir. |
|
4)
İşyerinin el değiştirmesi halinde işçinin kıdem tazminatı hakkı doğar
mı? |
|
4)
İşyeri eğer hakiki şahsa ait bir işyeri ise, işyerini satın alan
kişinin, işyerinde eskiden beri çalışan işçinin kıdem tazminatını
ödeme imkanı olmayabileceği görüşü ile, bu işyerinde çalışan işçi,
işyerinin el değiştirmesi halinde, bu hususun kendisine bildirilmesi
veya tebliği tarihinden itibaren 6 işgünü içinde talep etmesi halinde
kıdem tazminatına hak kazanabilir.
Ancak el değiştiren işyeri; anonim şirket veya limited şirket ise
diğer bir tabirle sermaye şirketi ise, işçi işyerinin el değiştirmesi
halinde kıdem tazminatına hakkı kazanamaz. |
|
5)
Part-time, örneğin haftada 2 gün çalışan işçinin kıdemi ve kıdem
tazminatı nasıl hesaplanır? |
|
5)
Yargıtay’ın son senelerde yerleşik hale gelen içtihatlarına göre part-time,
örneğin haftada iki gün çalışan işçinin kıdem süresi, işyerine ilk
girdiği tarih ile işyerinden ayrıldığı son tarihe kadar geçen tüm süre
üzerinden hesaplanır. Ancak kıdem tazminatı, bu süre içinde en son
aylık ücretinin toplamı olan 4 hafta x 2 gün = 8 günlük aylık kazancı
üzerinden çalıştığı tüm süre nazara alınarak hesaplanır. |
|
6)
Kıdem tazminatına hak kazanmak için çalışılması gereken asgari süre ne
kadardır? |
|
6)
Kıdem tazminatına hak kazanmak için İş Kanunu`nun 14. maddesine göre
(bu madde “1475” sayılı İş Kanunu'na ait olup; bu madde dışında kalan
tüm maddeler, ”4857” sayılı İş Kanunu'nun çıkmasıyla birlikte
yürürlükten kaldırılmıştır) o işyerinde en az BİR YIL çalışılması
gerekmektedir. |
|
7)
Evlenme sebebiyle kadın işçi nasıl kıdem tazminatına hak kazanabilir? |
|
7)
Evlenen kadın işçinin, nikah tarihinden itibaren bir yıl içinde,
evlenme sebebiyle işyerinden ayrılma talebi halinde, “evlenme
sebebiyle” kıdem tazminatına hak kazanır. Bu talep tarihi bir yılı
aşarsa artık evlenme sebebiyle iş akdinin feshi hakkı kaybolmuş olur. |
|
8)
Çalışırken boşandığı eşi ile tekrar evlenip işten ayrılan kadın
işçinin kıdem tazminatı hakkı doğar mı? |
|
8)
Kadın işçinin evlenme nedeniyle kıdem tazminatından yararlanabilmesi
için, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde işten ayrılması
gerektiğini yukarıda belirtmiştik. Ancak çalışmasını sürdürürken
kocasından ayrılıp tekrar aynı kişi ile evlenen kadının bu hareketi
objektif iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağından, kıdem tazminatı
isteğinin reddi gerekir. |
|
9)
İşyerinin nakli halinde, yeni işyerine gitmek istemeyen işçinin kıdem
tazminatı hakkı doğar mı? |
|
9)
Çalışma şartlarında esaslı değişiklik yapılması 4857 sayılı İş
Kanunu’nun 22. maddesiyle düzenlenmiştir. Buna göre; işveren çalışma
şartlarında yapmayı düşündüğü değişiklikleri işçiye yazılı olarak
bildirmek zorundadır. İşçinin 6 gün içinde bu değişiklikleri kabul
etmemesi durumunda; işveren, değişikliğin geçerli bir nedene
dayandığını yazılı olarak belirtmek ve bildirim sürelerine uymak
şartıyla sözleşmeyi fesih edebilir. |
|
10)
Aynı işyerinde girdi yapılmak suretiyle kıdem tazminatı alan işçinin
son kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? |
|
10)
İşçiye aynı kıdem süresi için bir defa kıdem tazminatı ödenir. Ancak
işçinin kıdem tazminatı hakkını azaltmak ve her seneki ücreti
üzerinden girdi-çıktı yapmak, Yargıtay tarafından sulniyetli bir
davranış olarak kabul edilmiş ve bu vaziyetteki işçilerin kıdeminin
işyerinde çalışmış oldukları tüm süreye göre hesaplanmasını, ancak
arada aldıkları kıdem tazminatının kanuni faiz işletilerek tümünün
avans olarak değerlendirilip, tüm sürenin kıdem tazminatından mahsup
edilmesi yerleşik içtihat haline getirilmiştir. |
|
11)
İşçinin yıllık izin hakkı ne zaman doğar? Bu izin hakkı kaç gündür? |
|
11)
İşçinin kıdem hakkı o işyerinde bir tam yıl çalıştıktan sonra, yani
365 gün sonra doğar. Örneğin 363. gün işten çıkarılan işçinin yıllık
izin hakkı doğmamıştır. İş Kanunu`nun 53. maddesine göre işçinin
hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört gün,
b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi gün,
c) On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı gün,
ücretli izin verilir. Bu izin günleri, iş günü olup, bu süreler içine
rastlayan hafta tatili, genel tatil ve ulusal bayram günleri bu süreye
ilave edilir. |
|
12)
İşçi, hafta tatili ücretine ne kadar çalışmakla hak kazanır? |
|
12)
İşçi hafta tatiline; işyerinde tatilden evvelki çalışma günlerinde tam
olarak çalıştığı takdirde, diğer bir tabirle işyerinde uygulanan
haftalık çalışma günlerinde tam olarak çalıştığı takdirde hak kazanır. |
|
13)
İşçinin hafta tatiline hak kazanması için çalışılmış olarak kabul
edilen haller nelerdir? |
|
13)
İşçinin hafta tatiline hak kazanması için çalışılmış gibi kabul edilen
haller:
a) Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile
günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan veya sözleşmeden doğan
tatil günleri,
b) Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya
çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi gereken izin süreleri,
c) Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen
diğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri.
|
|
14)
İşçilik haklarından doğan alacakların zaman aşımı süresi nedir? |
|
14)
Kıdem tazminatı dışındaki işçilik hakları, 5 yıllık zaman aşımına,
kıdem tazminatı ise on yıllık zaman aşımına tabidir. |
|
15)
Servis aracının kaza yapması nedeniyle zarara uğrayan işçilerin
tazminat talebi var mıdır? |
|
15)
İşçilerin taşınması için kiralanan aracın şoförünü işverenin emir ve
talimatı altında saymak gerekir. Böyle olunca araçta meydana gelen
trafik kazasında zarar gören işçilerin işverene karşı maddi ve manevi
tazminat davası açma hakları vardır. |
|
16)
Belirli süreli hizmet akitlerinde ihbar ve kıdem tazminatı ödemesi
nasıl olacaktır? |
|
16)
Belirli süreli hizmet akitlerinde sözleşmenin sona ereceği daha
önceden belirlenmiş olduğu için, ihbar öneli gerekmez, dolayısıyla
ihbar tazminatı hakkı da doğmaz. Hizmet akdinin sözleşme süresi sona
ermeden fesih edilmiş olması, bu hukuki ilkeyi değiştirmez. Ancak bu
fesih, haklı sebeple olmadığı takdirde akdi fesih eden tarafın diğer
tarafa bakiye sürenin ücretini ödemesi gerekir. Bu arada işçi başka
yerde bir iş bulmuş ise, işveren bu durumda aradaki farkı ödeyecektir.
Belirli süreli hizmet akitlerinde kıdem tazminatına hak kazanmak için
en az bir yıl çalışmış olmak şarttır. |
|
17)
İşçinin hangi miktardaki devamsızlığı halinde iş akdi tazminatsız ve
ihbarsız fesih edilebilir? |
|
17)
İşçinin, işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe
dayanmaksızın ardı ardına iki gün veya bir ay içinde iki defa herhangi
bir tatil gününden sonraki işgünü, yahut bir ayda üç iş gününü işe
devam etmemesi halinde hizmet akdi tazminatsız ve ihbarsız
feshedilebilir. Buradaki bir aylık süre, takvim ayı değil, işçinin ilk
devamsızlık ettiği tarihten itibaren 30 günü kapsayan süredir. |
|
18)
İşverenin izni olmaksızın, başka bir işyerinde çalışan işçinin hizmet
akdi fesih edilebilir mi? |
|
18)
İşçinin, işverenin bilgisi dışında başka bir işyerinde çalışması
halinde, işçinin bu hareketi işverenin güvenini kötüye kullanma,
doğruluk ve bağlılığa uymayan bir davranış olup, tazminatsız işine son
verilebilir. |
|
19)
İşçinin 13 yaşından önceki çalışmaları kıdem tazminatı hesabına dahil
edilebilir mi? |
|
19)
İşçinin 13 yaşından önceki çalışmaları 4857 sayılı İş Kanunu`nun
kapsamı dışında kaldığından, bu döneme ait çalışmalar için kıdem
tazminatı talep edilemez. |
|
20)
İşten ayrılma halinde kullanılmayan izin hakkı nasıl hesaplanır? |
|
20)
İşyerinde yeni yıllık izne hak kazanabilmek için, bir evvelki yıllık
izne hak kazanma tarihinden itibaren en az bir yıllık sürenin geçmiş
olması gerekmektedir.
Buna göre izne hak kazanan işçinin işten ayrılması halinde hak
kazandığı izin süresinin ücreti, işyerindeki son almakta olduğu çıplak
brüt ücreti üzerinden hesaplanarak kendisine nakit olarak ödenir.
İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17 nci
maddede belirtilen bildirim süresiyle, 27 nci madde gereğince işçiye
verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri
ile iç içe giremez. |
|
21)
Bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan işçinin hastalık
masrafları işverene ödetilir mi? |
|
21)
İşveren, sağlık raporu almadan bünyece elverişli olmadığı halde ağır
ve tehlikeli işte çalıştırdığı işçi için, Kurumca yapılan hastalık
sigortası masraflarını ödemek zorundadır. |
|
22)
İşyeri ile ilgisi olmayan bir suçtan dolayı tutuklanan işçiye kıdem
tazminatı ödenir mi? |
|
22)
4857 sayılı İş Kanunu’nun işverenin derhal fesih hakkını düzenleyen
25. maddesinin 4. bendinde; ” ...IV- İşçinin gözaltına alınması veya
tutuklanması halinde devamsızlığın 17 nci maddedeki bildirim süresini
aşması....” denmektedir. Buna göre işçinin tutukluluk veya gözaltı
süresinin sözleşmenin feshi halinde uyulması gereken “bildirim
süresi”’ni aşması durumunda işveren derhal fesih hakkını
kullanabilecek; dolayısıyla işçiye kıdem tazminatı ödenmeyecektir.
|
|
23)
Belirsiz süreli hizmet akitlerinde deneme süresi içinde hizmet akdi
fesih edildiği zaman ihbar önelleri uygulanır mı? |
|
23)
Deneme süresi içinde ihbar öneli uygulanmaz. |
|
24)
Muvazzaf askerlik nedeniyle sona eren iş sözleşmelerinde ihbar
tazminatı alınabilir mi? |
|
24)
Muvazzaf askerlik nedeniyle sona eren iş sözleşmeleri dolayısıyla
kıdem tazminatı alınabilmektedir. Ancak, bu nedenle sona eren
sözleşmelerde ihbar tazminatı ödenmemektedir. |
|
25)
Bir işçinin deneme süresi toplu sözleşmeyle değil de belirsiz süreli
sözleşmede belirtilerek 3 aya kadar arttırılabilir mi? |
|
25)
İş Kanunu`na göre deneme süresi 2 aydır. Toplu sözleşme ile 4 aya
kadar çıkarılabilir. Toplu Sözleşme olmayan bir işyerinde de bu süren
fazla 2 aydır ve uzatılamaz. |
|
26)
Özel şirketlerde maaşlara zam en fazla ne kadar sürede yapılmalıdır? |
|
26)
Maaş zammı konusunda yasada herhangi bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Zam konusu iş akitlerinde işçi ile işverenin anlaşmasına göre
belirlenir. |
|
27)
Malulen emekli olabilmek için gerekli olan asgari şartlar nelerdir? |
|
27)
En az 5 yıl boyunca, 1800 gün SSK Primi ödemiş olmak ve malulen emekli
olabilecek sağlık problemi olduğunu SSK Hastanesi`nden alınan heyet
raporu ile belgelemek. |
|
28)
İşçinin görevini tam olarak yerine getirmemesi haklı bir fesih nedeni
teşkil eder mi? |
|
28)
Feshin geçerli sebebe dayandırılması; 4857 sayılı iş kanunu’nun 18.
maddesiyle düzenlenmektedir. Buna göre;
a- İşçinin yetersizliğinden kaynaklanan sebepler: Ortalama olarak
benzer işi görenlerden daha az verimli çalışma, ...
b- İşçinin davranışlarından doğan sebepler: İşverene zarar vermek ya
da zararın tekrarı tedirginliğini yaratmak, ...
c- İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler:
Sürüm ve satış olanaklarının azalması, yeni çalışma yöntemlerinin
uygulanması, ...
Fesih için geçerli neden teşkil etmektedir. |
|
29)
Bordroda yer alan normal çalışma, genel tatil, hafta tatili, satış
primi, ek ödemeler toplamı ve özel indirim konularını açıklar mısınız? |
|
29)
Normal Çalışma : İş Kanunu'na göre günde 7.5 saat, haftada 45 saat,
ayda 225 saattir.
Genel Tatil : Resmi, dini bayramlar ve yılbaşı tatilidir.
Hafta Tatili : 6 gün çalışmadan sonra hakkedilen 1 günlük tatildir.
Satış Primi : Satış ağırlıklı işyerlerinde, çalışanlar sattıkları mal
üzerinden belli yüzdelerle çeşitli kazanç sağlamaktadır.Bu rakamlar
çalışanın ücretine yansıtılmaktadır.
Ek Ödemeler Toplamı : Normal ücret dışında, bordroya dahil olan ücret
sayılan gelirlerdir (prim, fazla mesai, yakacak yardımı, yemek, yol).
|
|
30)
Aynı anda birden fazla işyerinde çalışan bir işçinin SSK bildirimi
hangi esaslar çerçevesinde yapılacaktır? |
|
30)
Herhangi bir işçinin birden fazla işyerinde çalışması durumunda farklı
işyerlerindeki çalışma süreleri ayrı bildirgelerle SSK’ya
bildirilecektir. |
|
31)
SSK`lı olarak çalışan ve doğum yapmış bir bayan, doğum iznindeyken
şirketinden maaş almış ise SSK`dan Analık Sigortası adı altında para
alabilir mi? |
|
31)
Doğum yapmış bir bayan, eğer çalıştığı şirketten maaşını tam olarak
alıyorsa, doğum parasını işveren alır. Eğer işveren almaz ise çalışan
alabilir. |
|
32)
Emekli olduktan sonra aynı yerde çalışan bir kişi için yıllık izin
süresi ne olmalıdır? |
|
32)
Bu durumda yıllık izin süresi, yeni işe girişte olduğu gibi
hesaplanır. Ancak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre “50
yaşından yukarı olan işçiler için verilecek yıllık ücretli izin süresi
20 günden az olamaz”. |
|
33)
Maaş+Prim usulüyle çalışan bir kişinin işten çıkarılması durumunda
kıdem tazminatı hesabı yalnızca brüt maaşı üzerinden mi yapılır, yoksa
bu hesaba primler de dahil edilir mi? |
|
33)
Bu konuda farklı görüşler mevcut. Bizim görüşümüz; primlerin, ikramiye
gibi düzenli bir ödeme şeklinde yapılıyorsa ve 12 ay boyunca ödenmiş
ise kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması şeklindedir. 11 ay
ödenip bir ay ödenmemiş bile olsa, kıdem tazminatı hesabında dikkate
alınmaması gerekir.
Yargıtay’ın bu konuda kararları ise şöyledir:
Yargıtay Hukuk Bölümü İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu’nun ‘...prim
veya ikramiyelerin kıdem tazminatının hesabına esas olan ücret
mefhumuna dahil bulunduğu hakkındaki’ kararına karşılık; Yargıtay 9.
Hukuk Dairesinin 13.2.1986 tarih ve 1986/1616, 16.4.1986 tarih ve
1986/4110 s. kararlarına göre; teşvik primi, daimilik arz eden
ödemelerden olmayıp, arızi ve değişken bir özellik gösterdiğinden
kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz. |
|
34)
şu anda görev yaptığı firmada daha önce çalışmış, bir süre ara vermiş
ve sonra tekrar burada çalışmaya başlamış, halen de devam eden bir
kişinin emekliliğe hak kazandığını düşünelim.İlk ayrılışı sırasında
tazminat almamış ve herhangi bir evrak imzalamamışsa kıdem
tazminatının hesabında daha önce çalıştığı yıllar da dikkate alınır
mı? |
|
34)
1475 sayılı İş Kanunu`nun 14.maddesi 4. bendinde ‘İşçilerin kıdemleri,
hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş
olmasına bakılmaksızın, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde
çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır’ demektedir.
Buna göre; geçmişte çalışılan sürelerle ilgili kıdem tazminatı
alınmamış ise, çalışılan süreler birleştirilir ve kıdem tazminatınının
hesaplamasında esas alınır. |
|
35)
Sigortalı olduktan ne kadar zaman sonra sağlık hizmetlerinden
faydalanılır? |
|
35)
İlk defa çalışmaya başlayan sigortalıların, 60 günü hastalığın
anlaşıldığı tarihten önceki 6 ay içinde olmak üzere toplam 120 gün
hastalık sigortası primi ödemiş olmaları şarttır. Daha önceden
sigortalı olan kişilerin ise, sağlık yardımından yararlanabilmeleri
için, hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120
gün hastalık sigortası primi ödemiş olmaları gerekir. . |
|
36)
Akdin feshi durumunda, hak edilen yıllık ücretli izin hesabında,
aradaki hafta tatilleri de dikkate alınır mı? |
|
36)
Hayır. İzin günlerinde çalışma günleri dikkate alınır ve çıplak ücret
esastır. |
|
37)
Doğum sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanılabilir mi? |
|
37)
Doğum, kıdem tazminatı alınarak işten ayrılmak için bir neden
değildir. Ancak; kadın işçilerin doğum yapmaları durumunda, doğumdan
önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta ücretli izin hakları vardır.
İstemeleri halinde doğum sonrası 6 aya kadar ücretsiz izin de
verilebilir. |
|
38)
Çağrı üzerine çalışmanın esasları nelerdir? |
|
38)
Yazılı sözleşme ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak
kendisine ihtiyaç duyulması halinde iş görme ediminin yerine
getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya
dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir. Aksi kararlaştırılmadıkça;
günlük çalışma süresi 4 saatten, haftalık çalışma süresi 20 saatten az
olamaz. |
|
39)
Herhangi bir işçinin sözleşmesi deneme süresi içinde fesih edilirse
çalıştığı günlere ilişkin ücret ödenir mi? |
|
39)
4857 sayılı İş Kanunu'nun deneme süreli çalışmayı düzenleyen 15.
Maddesine göre, deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim
süresi olmaksızın ve tazminatsız feshedebilmektedir. İşçinin çalıştığı
günler için ücret ve diğer hakları saklıdır. |
|
40)
Haftalık tatilde çalışılması durumunda, verilecek ücret nasıl
hesaplanacaktır? |
|
40)
4857 sayılı İş kanunu’nun bu konuyu düzenleyen “47.” Maddesine göre;
kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak tanımlanan
günlerde bir iş karşılığı olmaksızın bir günlük ücretleri ödenecektir.
Bu tatil günlerinde çalışılması durumunda ayrıca bir günlük ücret
tutarı ödenecektir. |
|
41)
Askerlik nedeniyle işten ayrılmak zorunda kalan işçiye; kıdem
tazminatı ödenir mi? |
|
41)
Kıdem tazminatını düzenleyen ve halen yürürlükte olan,”1475” sayılı İş
Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca, muvazzaf askerlik sebebiyle işten
ayrılmalarda; kıdem tazminatına hak kazanmak için gerekli olan bir
yıllık çalışma süresini doldurmuş olmak kaydıyla kıdem tazminatı
alınabilmektedir. |
|
42)
4857 sayılı İş Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte 4773 sayılı İş
Güvencesi ile düzenlenen konular hangi kanuna tabi olacaktır? |
|
42)
4773 sayılı İş Güvencesi Kanunu “4857” sayılı kanunla birlikte
yürürlükten kalkan “1475” sayılı kanunda bir takım düzenlemeler
içermekteydi. Gerek bu düzenlemeler, gerekse 4773 sayılı kanunla
getirilen yenilikler “4857” sayılı kanunla yeniden düzenlendiği için
bu kanun yürürlükten kalkmıştır. |
|
43)
Yurt dışında çalışanların ihbar tazminatı hesaplamaları nasıl oluyor? |
|
43)
Yurt dışında çalışılan şirket bir Türk şirketi ise Türk İş Kanunları
geçerlidir ve 1 yıllık ihbar öneli 4 haftadır. Dolar üzerinden olan
ücret, ödeme günündeki döviz alış kuru ile değerlenir. Ancak şirket
yabancı ise, o ülkenin kanunları geçerlidir. Türk şirketlerinde brüt
maaş üzerinden hesaplama yapılır. |
|
44)
Bireysel emeklilik sistemine ödediğim primleri gelir vergisi
matrahımdan indirebilir miyim? |
|
44)
Bireysel emeklilik sistemine ödenen primlerin brüt aylık gelirin
“10/100”’ una kadar olan kısmı gelir vergisi matrahından
indirilebilmektedir. Ancak; bir yıl içinde yapılabilecek toplam
indirim tutarı aynı yıl için belirlenen asgari ücretin yıllık brüt
tutarıyla sınırlıdır. |
|
45)
Yeni kanunla birlikte gündeme gelen “esnek çalışma” ne anlama
gelmektedir? |
|
45)
Bilindiği üzere; bundan önce günlük çalışma süresi “7.5” saat,
haftalık çalışma ise “45” saat olarak uygulanmaktaydı. 4857 sayılı İş
kanunuyla birlikte; işin değişen yoğunluğu dikkate alınarak haftalık
“45” saat olan çalışma süresinin bir günde “11” saati aşmamak kaydıyla
haftanın günlerine farklı sürelerle dağıtılmasına imkan sağlanmıştır.
|
|
46)
Çalışma süresinin denkleştirilmesi nedir? Nasıl uygulanır? |
|
46)
4857 sayılı kanun haftalık çalışma süresini “45” saat olarak
belirtmektedir. Ancak, farklı bir uygulama olarak; işin artan ve
azalan yoğunluğuna göre ayarlanmak ve iki aylık bir süre içinde
ortalama haftalık çalışma süresini “45” saat yapmak kaydıyla; haftalık
çalışma süresinin fazla çalışma ücreti ödenmeksizin artırılması ve
ücret kesintisi yapılmaksızın azaltılması olanaklı hale
getirilmektedir. |
|
47)
Özel sigorta şirketlerine ödenen primler (yaşam, hastalık, birikimli
şahıs sigortası ...) gelir vergisi matrahından indirilebilir mi? |
|
47)
Sosyal güvenlik şemsiyesinin özel sektörü de içine alarak genişlemesi
amaçlı düzenlemeler çerçevesinde; ödenen sigorta primlerinin gelir
vergisi matrahından indirilmesi mümkündür. Ancak, bu kapsamda
yararlanabilecek indirim tutarı; aylık toplamda brüt maaşın
“5/100”’ini, yıllık toplamda ise, yıllık brüt asgari ücret tutarını
geçemez. |
|
48)
Eşinin ödediği özel sigorta primleri ile ilgili herhangi bir
indirimden yararlanmak söz konusu olabilir mi? |
|
48)
Bu konuda yapılan yasal düzenlemeye göre; eşinizin ve çocuklarınızın
(bakmakla yükümlü bulunulan) ödediği özel sigorta primleri gelir
vergisi matrahından indirilebilir. Ancak; bu konuda yapılabilecek
indirim tutarı sınırları çerçevesine bağlı kalınması, söz konusu primi
ödeyenin kendine ait bir gelirinin olmaması, eğer böyle bir gelir
varsa, öncelikle kendi vergi matrahından indirim yapılması
gerekmektedir. |
|
49)
Bireysel emeklilik katkı paylarının indiriminde ölçü oluşturan brüt
maaş nasıl hesaplanır? |
|
49)
Bireysel emeklilik sistemi kapsamında ödediğiniz primlerin
indirileceği brüt maaş; işveren tarafından düzenli olarak yapılan,
maaş, prim, yol, yemek, v.b. ödemeler toplamı üzerinden hesaplanır.
|
|
50)
İşveren tarafından sözleşmenin fesih edilmesi durumunda işçinin itiraz
hakkı var mıdır? |
|
50)
Sözleşmenin feshi geçerli bir nedene dayanmak ve işçinin yazılı
savunması alınmak şartıyla mümkün olabilir. İşverenin ahlak ve iyi
niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih hakkı saklıdır. İşçinin
feshin geçerli bir nedene dayanmadığı gerekçesiyle itiraz etmesi
durumunda; fesih nedeninin geçerliliğinin ispatı işverenin
sorumluluğundadır. |
|
51)
Feshin geçersizliği gerekçesiyle yapılan itiraz sonucu fesih geçersiz
olursa sonuç ne olur? |
|
51)
Feshin geçersizliği sebebiyle yapılan itirazlar 1 ay içinde mahkemece
karara bağlanır. Feshin geçersiz kabul edilmesi durumunda; işçi 6
işgünü içinde işe başlatılması için işverene başvurmak durumundadır.
İşverende 1 ay içinde işçiyi işe başlatmakla yükümlüdür. Aksi
takdirde; mahkemece belirlenen tazminat tutarını işçiye ödemek
durumundadır. |
|
52)
Kısmi süreli iş sözleşmesine (part-time) bağlı olarak çalışan bir
işçinin yıllık izin hakkı nasıl hesaplanacaktır? |
|
52)
Kısmi süreli iş sözleşmesine (part-time) bağlı olarak çalışan işçinin
bölünemeyen menfaatleri (yıllık izin, kıdem tazminatı, v.b.) belirli
süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçi ölçü alınarak
belirlenecektir. Buna göre; çalıştığı işyerinde bir yılını dolduran
bir işçi, toplam “14 gün” yıllık izin hakkı elde edecek, hafta
tatilleriyle birlikte bu süre “16 gün” olarak gerçekleşecektir. |
|
53)
Günde “7.5” saat çalışan ve “0.5” saat ara dinlenmesi kullanan bir
işçinin ücreti kaç saat üzerinden ödenecektir? |
|
53)
Ara dinlenmesi “4857” sayılı iş kanununda çalışılmış gibi kabul edilen
sürelerden olmadığından; bu süreye ilişkin herhangi bir ücret
ödenmeyecek, işçinin ücreti “7.5” saat üzerinden ödenecektir.
|
|
54)
Fazla mesai ücretleri kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır mı? |
|
54)
Kıdem tazminatı hesabında, işçiye her ay düzenli olarak ödenen para ve
parayla ölçülebilir kıymetler dikkate alınmaktadır. Buna göre; fazla
mesai ücreti düzenli bir ödeme olmadığından kıdem tazminatı hesabında
dikkate alınmaz. |
|
55)
Aylık ücret ile çalışan personelin saat ücreti ne şekilde
hesaplanacaktır? |
|
55)
İş Kanunu'nda aylık çalışma süresi "225" saat olarak kabul
edilmektedir. Buna göre, aylık ücrete bağlı olarak çalışan bir işçinin
saat ücreti; aylık ücretinin "225"'e bölünmesi yoluyla
bulunabilecektir. |
|
56)
Kullanılmayan yıllık izin sürelerinin ücretleri, işten ayrılmadan
alınabilir mi? |
|
56)
İş sözleşmesinin feshi durumunda, kullanılmayan yıllık izin sürelerine
ait ücret, işçiye ödenmektedir. Ayrıca, işçinin yıllık izin kullanması
durumunda, bu süreye ait ücret peşin olarak ödenmektedir. Bunun
dışında, sözleşmenin devam ettiği sürece izin kullanmaksızın herhangi
bir izin ücreti ödenmemektedir. |
|
57)
İş sözleşmesinde 6 aylık dönemlerde zam yapılacağı belirtiliyor ve bu
zam yapılmıyorsa, bu durum sözleşmenin feshi için neden teşkil eder
mi? |
|
57)
Ücretlere hangi zaman aralıklarında ve hangi şartlarla zam
yapılacağına ilişkin, herhangi bir kanuni sınırlama bulunmamaktadır.
Ancak, sözleşmede zammın zamanını belirten bir hüküm bulunması ve bu
hükmün yerine getirilmemesi sözleşmenin feshi için yeterli bir neden
olarak kabul edilmektedir. |